W piątek 11 kwietnia sesjami szkoleniowymi zakończyła się X jubileuszowa Konferencja STREFY EX w Juracie. Tegoroczny program ułożył się niezwykle spójnie  - tak jak spójne być myślenie o bezpieczeństwie systemów technicznych - zwłaszcza w strefach zagrożonych wybuchem.
W trakcie krótkiego otwarcia Konferencji przez  Dariusza Jachowicza, prezesa zarządu ASE, mieliśmy okazję usłyszeć o nowych zjawiskach i akcentach pojawiających się w samej firmie i w branży, jak i ogólniej na rynku rozwiązań przemysłowych dla bezpieczeństwa. Dominujący obecnie w branży rys rozwojowy to wielopłaszczyznowa współpraca dostawców i odbiorców oraz propagacja wiedzy o bezpieczeństwie. W wystąpieniu tym zobaczyliśmy również kilka migawek z historii Konferencji, pozwoliło to na refleksję nad celowością każdego naszego działania, która ma swoje reperkusje w przyszłości.

Każda z Konferencji STREFY EX ma jakiś nowy akcent - w tym roku była nim prezentacja książki Stanisława Nowaka pt. „Urządzenia Elektryczne EX”. Książka od razu spotkała się ze znakomitym przyjęciem i bardzo pochlebnymi opiniami czytelników. Stanowi ona najbardziej aktualny zbiór informacji bazowych o szerokiej gamie zagadnień związanych z wykorzystaniem urządzeń elektrycznych w strefach zagrożonych wybuchem w świetle dyrektyw ATEX, norm oraz rozporządzeń. Praktycznie każdy zakład, w którym występują strefy Ex powinien niezwłocznie nabyć ta pozycję dla swoich pracowników. Redakcja Magazynu Ex tą pozycją otwiera serię wydawniczą „Biblioteka Bezpieczeństwa Magazynu Ex”. Szerszy opis książki znajduje się w najnowszym wydaniu Magazynu.

Tytułowa „Rwąca Rzeka” to wyrażenie użyte przez pierwszego z prelegentów, p. Wojciecha  Kwiatkowskiego z GIG - KDB Barbara, na określenie tego co dzieje się w zakresie procesów normalizacji. Normy techniczne to nie jest w żadnym razie statyczne środowisko, w którym niewiele się zmienia i można spokojnie korzystać z rozwiązań od dawna wypracowanych. Ten stan rzeczy wynika oczywiście z niezwykle dynamicznego rozwoju technologii przemysłowych i pojawiających się wyzwań oraz wzrastających nieustannie wymagań w zakresie bezpieczeństwa. Na tym tle coraz bardziej istotne są spotkania takie jak to w Juracie - pozwalające raz na jakiś czas podsumować, niczym w stopklatce, aktualny stan normalizacji - uwzględniając przy tym polskie realia. Już choćby dla samych tych otwierających Konferencje wystąpień warto było do Juraty w tym roku przyjechać.

Ale po tak dobrym rozpoczęciu mogło być już tylko lepiej, i rzeczywiście było. Kolejny wykład poprowadził prof. Jerzy Frączek, niewątpliwy autorytet w zakresie iskrobezpieczeństwa, wskazując wiele ważnych aspektów rozwojowych i systemowych tej tematyki, zahaczając o aktualne zagadnienie zastosowania światłowodów w strefach Ex.

Następny blok tematyczny stanowiły zagadnienia remontowe i eksploatacyjne wzbudzając zainteresowanie zebranego gremium. Po wystąpieniu p. Michała Górnego z GIG na temat remontów urządzeń przeznaczonych do stref wybuchowych, mieliśmy okazję wysłuchać cennego referatu p. Stanisława Nowaka, stanowiącego niejako wstęp do prowadzonego przez niego w piątek szkolenia o eksploatacji w strefach. Następnie p. Grzegorz Czesnowski z ASE zaprezentował przegląd konkretnych rozwiązań technicznych w wykonaniach Ex, uwzględniając nowości i fakt, że większość z nich można było obejrzeć w działaniu na sali tematyczno-warsztatowej. Podobnie wystąpienie p. Tomasza Dudka nt. technologii elektrotermii, również z odwołaniem do możliwości konkretnego sprawdzenia ciekawych funkcjonalności na stoisku, spotkało się z dużym zainteresowaniem.

Wielu spośród uczestników Konferencji podkreślało wielką wartość połączenia teorii i zagadnień normalizacji z praktyką, z możliwością obejrzenia na żywo konkretnych, działających obiektów, a także kontaktu z tak wieloma osobami z branży bezpieczeństwa technicznego w przemysłach, gdzie występują strefy zagrożone wybuchem.
W taką właśnie konstrukcję Konferencji wspaniale wpisał się wykład dr. inż. Petera Zgorzelskiego z organizacji NAMUR, zawodowo zatrudnionego w firmie BAYER w Leverkusen. NAMUR to obecnie międzynarodowa organizacja inżynierów użytkowników systemów elektroautomatyki, głównie z przemysłu procesowego, stanowiąca pewnego rodzaju platformę wymiany doświadczeń branżowych pomiędzy użytkownikami systemów. W wystąpieniu mieliśmy okazję zapoznać się efektami praktycznej współpracy oraz aktualnym podejściem do obsługi systemów procesowych w przemyśle europejskim.

Po wykładzie p. Zenona Praczyka z Ośrodka Certyfikacji Usług PPoż nt. Praktycznych aspektów  wyznaczania stref zagrożonych wybuchem, mieliśmy okazję wysłuchać niezwykle bogatego wystąpienia p. Rafała Frączka z ASE nt. Detekcji gazów i wycieków. W tym wykładzie prowadzący oprócz aspektów detekcji zamieścił również tematykę niezawodności systemów wplatając krótki i klarowny mini wykład o zagadnieniach Bezpieczeństwa Funkcjonalnego w odniesieniu do systemów detekcji.

Drugi dzień poświęcony został dwóm aspektom bezpieczeństwa w strefach zagrożonych wybuchem: ochronie odgromowej i przeciwprzepięciowej oraz ochronie przed elektrycznością statyczną. Wykład prof. Andrzeja Sowy z Politechniki Białostockiej wprowadził słuchaczy w zagadnienia ochrony odgromowej i przepięciowej, kontynuację wykładu stanowiły wystąpienia techniczne, wskazujące konkretne realizacje ochrony prowadzone przez panów Piotra Komendeckiego i Tomasza Kochanowskiego z ASE.
Kolejny blok tematyczny przedstawiony został przez dr inż. Jana Marię Kowalskiego w dwu wykładach o elektryczności statycznej w strefach. Z racji obszerności tematyki, wystąpieniach w przekrojowy sposób ukazano spektrum zagadnień, ale jak mogliśmy się przekonać, również z dyskusji, dla pełnego naświetlenia tematu potrzebne jest osobne kilkugodzinne szkolenie. I takie właśnie szkolenie postaramy się przygotować. Dobrym uzupełnieniem tych wykładów okazało się znowu wystąpienie tematyczne p. G. Czesnowskiego - z pokazaniem konkretnych rozwiązań aplikacyjnych ochrony przed elektrycznością statyczną na  przykładzie ochrony cystern paliwowych na stacjach rozładowczych.

Następnie mieliśmy okazję wysłuchać wystąpienia p. Markusa Kusińskiego z firmy INTERTEC, pokazującego aspekty ochrony urządzeń i systemów automatyki przed negatywnymi wpływami środowiska takimi jak temperatura, wilgotność, nasłonecznienie i inne. Pokazane systemy ochronne i sposób ich implementacji na instalacjach bardzo dobrze korelują z ideą kompleksowego wdrażania bezpieczeństwa w instalacjach przemysłowych.

We wprowadzeniu do szkoleń, redaktor naczelny Magazynu Ex i kierownik działu rozwoju firmy ASE - Ireneusz Rogala, przedstawił zakres dostępnych szkoleń i kierunek rozwoju w tym zakresie. Zależnie od źródeł i branż czasem aż ponad 80 % przyczyn awarii i wypadków powodowane jest przez  tzw. czynnik  ludzki. To wyraźnie wskazuje jak ważną rolę w systemie utrzymania bezpieczeństwa zakładów pracy powinny odgrywać systematycznie realizowane specjalistyczne szkolenia branżowe. Potwierdzenie takiego podejścia wśród uczestników Konferencji dało się bezsprzecznie zauważyć, bowiem wielu z nich wzięło udział w sesjach szkoleniowych, które miały miejsce bezpośrednio po Konferencji w dniu 10 kwietnia i w dniu następnym.

Następne takie spotkanie  - już za rok, zapewne ponownie w Juracie.